تحلیل روزانه جهانی طلا – چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵
قیمت و موقعیت بازار: طلا در معاملات امروز در بازار اسپات جهانی در محدوده ۴٬۳۵۰ تا ۴٬۴۰۰ دلار بر اونس دادوستد میشود. این سطح، هرچند حدود ۲۰ درصد بالاتر از قیمت یک سال گذشته است، اما همچنان فاصله معناداری با قله تاریخی ثبتشده در زمستان امسال (نزدیک ۵٬۶۰۰ دلار در ژانویه ۲۰۲۶) دارد. به بیان دیگر، فلز زرد پس از یک اصلاح عمیق چندماهه، اکنون در حال بازسازی پایه قیمتی در کانال ۴ هزار و ۳۰۰ دلاری است و هر دو طرف بازار برای تعیین مسیر بعدی به دادههای سیاست پولی آمریکا چشم دوختهاند.
موتور اصلی تقاضا؛ بانکهای مرکزی: مهمترین تحول ساختاری بازار، تداوم و تشدید خرید بانکهای مرکزی است. خرید خالص بانکهای مرکزی در سهماهه دوم سال به ۲۸۹ تن رسید که نسبت به سال قبل ۶۲ درصد رشد داشته و رکورد فصلی جدیدی ثبت کرده است. با احتساب حدود ۲۴۴ تن در سهماهه اول، انتظار میرود مجموع خریدهای رسمی سال جاری به حوالی ۸۵۰ تن برسد. کشورهایی نظیر لهستان و ازبکستان در صدر خریداران قرار دارند و تنوعبخشی به ذخایر ارزی و دوری از ریسکهای ژئوپلیتیک، این رفتار را به یک روند ساختاری بلندمدت تبدیل کرده است.
جریان ETFها و نقش سرمایهگذاران غربی: در نقطه مقابل بانکهای مرکزی، صندوقهای قابل معامله طلا (ETF) در سهماهه دوم با خروج خالص حدود ۴۵ تن مواجه شدند که عمدتاً ناشی از بازگشت انتظارات انقباضی در سیاست پولی آمریکا و رشد بازده اوراق خزانه بود. با این حال، این خروجها نتوانسته قیمت را از کانال حمایتی فعلی خارج کند؛ زیرا خرید بانکهای مرکزی و تقاضای فیزیکی آسیا، خروج سرمایه غربی را کاملاً جبران کرده است. این الگو نشان میدهد بازار طلا دیگر صرفاً تابع معادلات نرخ بهره نیست و «خریدار حاکمیتی» به عنوان وزنه تعادلبخش جدید وارد شده است.
چشمانداز قیمتی نهادهای مالی: برآورد بانکهای بزرگ همچنان صعودی است؛ بانک جیپی مورگان هدف ۶ هزار دلاری را برای سال ۲۰۲۷ مطرح کرده و برخی دیگر میانگین قیمت سال جاری را در سطوح بالای ۴٬۵۰۰ دلار پیشبینی میکنند. هرگونه نشانه از کاهش نرخ بهره در نشستهای آتی فدرالرزرو یا تشدید تنشهای ژئوپلیتیک منطقهای (که در پسزمینه اخبار امروز نیز وجود دارد) میتواند محرک بازگشت به سقفهای تاریخی باشد.
روند صعودی نرخ ارز: بازار آزاد ارز امروز در محدوده ۲۲۶ تا ۲۲۸ هزار تومان برای هر دلار نوسان دارد و نسبت به روز گذشته حدود ۲ درصد رشد را تجربه کرده است. این رشد، موتور اصلی افزایش قیمتهای طلا و سکه در بازار داخلی است؛ بهویژه آنکه فاصله معنادار دلار آزاد با دلار حوالهای مرکز مبادله (در محدوده ۱۶۲ هزار تومانی) همچنان زمینه انتظارات افزایشی و پرشدن شکاف را در اذهان فعالان بازار زنده نگه داشته است.
قیمتهای امروز: هر گرم طلای ۱۸ عیار با رشد بیش از ۲ درصدی نسبت به روز گذشته در محدوده ۲۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان دادوستد میشود و مثقال طلای آبشده نیز با عبور از مرز ۱۰۲ میلیون تومان، به رکوردهای جدیدی دست یافته است. سکه امامی (طرح جدید) با جهش حدود ۵ میلیون تومانی به سطح ۲۳۵ میلیون تومان رسیده و نیمسکه، ربعسکه و سکه گرمی نیز همگی با رشد قابل توجهی همراه شدهاند.
تحلیل حباب سکه: نکته مهم در بازار امروز، موضوع حباب سکه است. با احتساب اونس جهانی حدود ۴٬۳۸۰ دلار و دلار آزاد ۲۲۷ هزار تومانی، ارزش ذاتی سکه امامی (با ۷.۳۲ گرم طلای خالص) تقریباً معادل قیمت بازاری آن محاسبه میشود؛ یعنی حباب سکه عملاً تخلیه شده و قیمت سکه به صورت کامل از مسیر «اونس جهانی × دلار آزاد» شکل میگیرد. این وضعیت نشان میدهد بازار، ریسکهای سیاسی و انتظارات تورمی را نه از کانال حباب سکه، بلکه مستقیم از مسیر نرخ ارز قیمتگذاری میکند و در نتیجه حساسیت قیمتهای داخلی به نوسانات دلار در روزهای آینده بسیار بالاست.
ریسک خرید و نقدشوندگی، در شرایطی که قیمتها در سطوح بیسابقه قرار دارند، فاصله قیمت خرید و فروش (اسپرد) در بازار طلای آبشده و مصنوعات طلا افزایش یافته و نقدشوندگی کاهش یافته است. فعالان بازار برای معاملات سنگین بهتر است به جای خرید هیجانی در سقف قیمت، از ابزارهایی مانند خرید پلکانی و نقدشوندگی بالاتر طلای آبشده نسبت به مصنوعات استفاده کنند.
جایگاه کلان: تولید کنونی طلای کشور از معادن حدود ۱۲ تن در سال برآورد میشود؛ رقمی که در مقایسه با اهداف برنامه هفتم توسعه (دستیابی به ۲۵ تن در سال) تنها نیمی از مسیر را طی کرده است. در همین راستا، سیاستگذار بخش معدن (ایمیدرو) علاوه بر اعلام برنامه افزایش تولید به ۱۵ تن، واگذاری معادن طلا از طریق مزایده به بخش خصوصی را در دستور کار قرار داده است که میتواند زمینه ورود سرمایه و فناوری جدید را فراهم کند.
قطب طلای کشور؛ منطقه تکاب: استان آذربایجان غربی با دو معدن بزرگ زرشوران و آقدره همچنان قطب تولید طلای ایران است. معدن زرشوران که بزرگترین معدن طلای کشور محسوب میشود، در سال جاری روند تولیدی استثنایی داشته است: ثبت رکوردهای ماهانه بیش از ۱۱۰ کیلوگرم شمش، رشد ۳۷ درصدی تولید در دوره پنجماهه و عبور از برنامه تولید سالانه با ضریب تحقق ۱۲۵ درصد. نکته راهبردیتر آنکه اکتشافات تکمیلی، ذخیره سنگ معدن این مجموعه را از حدود ۲۷ به بیش از ۴۳ میلیون تن ارتقا داده و منابع طلای قابل استحصال را به حدود ۱۱۶ تن رسانده است؛ موضوعی که طول عمر معدن را از ۲۵ سال به بیش از ۶ دهه افزایش میدهد و اهمیت سرمایهگذاری در اکتشاف عمقی را به خوبی نشان میدهد. معدن آقدره نیز با واحد استحصال فعال، سالانه در حدود ۷۰۰ کیلوگرم تولید دارد و به همراه زرشوران، تکاب را به قطب تولید طلای خاورمیانه تبدیل کرده است.
مجتمع موته و بازیابی از باطله: قدیمیترین مجتمع طلای کشور (موته در اصفهان) با تولید سالانه حدود ۳۰۰ کیلوگرم شمش، نماد تحول این صنعت از استخراج سنتی به فرآوری صنعتی است. اجرای پروژه استحصال طلا از سد باطله این معدن، الگوی مهمی برای کل صنعت کشور محسوب میشود؛ چراکه در شرایط گرانی اکتشاف و محدودیت آب و انرژی، باطلههای انباشته سالهای گذشته خود یک «منبع معدنی ثانویه» با هزینه اکتشاف صفر هستند و میتوانند تولید را بدون حفاری جدید افزایش دهند.
اکتشافات و ذخایر جدید: در دو سال اخیر اکتشافات قابل توجهی در کشور به نتیجه رسیده است: معدن طلای شادان در خراسان جنوبی با بیش از ۶۱ میلیون تن کانسنگ طلادار، معدن تخت در سیستان و بلوچستان با حدود ۱۶ میلیون تن، و آغاز بهرهبرداری از محدوده طلا و مس بجستان در شرق کشور با کانسنگ عظیم طلادار. مجموع کانسنگ طلای کشور اکنون از مرز ۲۲۷ میلیون تن عبور کرده و از حدود ۱۵ معدن طلای شناساییشده، ۱۲ معدن فعال هستند. الگوی غالب ذخایر جدید (اکسیدی در سطح و سولفیدی در عمق) نشان میدهد توسعه تکنولوژی لیچینگ و فلوتاسیون انتخابی، کلید بهرهبرداری اقتصادی از این ذخایر است.
چالشهای پیشروی صنعت: سه چالش اصلی تولیدکنندگان طلای کشور عبارتاند از: تامین پایدار برق و انرژی (که در تابستان امسال نیز بر تولید اثر گذاشت)، محدودیتهای تامین سیانور و مواد مصرفی ناشی از تحریمها، و نبود مکانیزم شفاف و پایدار برای فروش شمش تولیدی و محاسبه نرخ تسعیر. در مقابل، با توجه به قیمتهای کنونی جهانی (بالای ۴ هزار و ۳۰۰ دلار) و رشد هزینه تمامشده تولید در جهان، حاشیه سود واحدهای تولیدکننده طلا حتی با هزینههای داخلی بالا همچنان قابل توجه است.
از منظر معدن و صنایع طلای کشور، وضعیت امروز را میتوان در سه گزاره خلاصه کرد: نخست، قیمت جهانی طلا در یک روند صعودی ساختاری بلندمدت قرار دارد که ریشه آن در خرید بانکهای مرکزی است و نه صرفاً هیجان کوتاهمدت؛ دوم، نرخ ارز در داخل ایران به موتور اصلی افزایش قیمتها تبدیل شده و هرگونه انتظار تورمی، مستقیم و بدون واسطه به قیمتهای ریالی طلا منتقل میشود؛ سوم، ذخایر شناساییشده کشور به سرعت در حال رشد است اما تولید سالانه همچنان به طور محسوسی زیر ظرفیت ذخایر قرار دارد که فاصله ۱۲ تا ۲۵ تنی را به مهمترین فرصت سرمایهگذاری معدن کشور تبدیل کرده است.
در چنین فضایی، توسعه اکتشاف عمقی و حاشیهای، احیای باطلههای تاریخی، افزایش ریکاوری کارخانههای فرآوری و قراردادهای بلندمدت تامین انرژی، مهمترین عوامل تعیینکننده سودآوری معادن طلای کشور در فاز صعودی فعلی بازار جهانی خواهند بود.
نکته: قیمتهای طلا و ارز به دلیل نوسان لحظهای، در طول روز تغییر میکنند و ارقام فوق مربوط به زمان تنظیم گزارش است.