به گزارش عیار معدن:
تحلیل روزانه جهانی مس – دوشنبه 23 شهریور ۱۴۰۵
بازار مس یکی از تاریخیترین و پرنوسانترین دورههای خود را سپری میکند. از سویی رشدهای تاریخی در بورس فلزات لندن (LME) و بازار جهانی رقم خورده و از سوی دیگر، صنعت مس ایران با وجود چالشهای انرژی و تحریم، با اتکا به جهش نرخهای جهانی و سرمایهگذاریهای سنگین روی خطوط تغلیظ، رکوردهای درآمدی چشمگیری ثبت کرده است. در ادامه، وضعیت و تحلیل این بازار در دو بخش جهانی و داخلی بررسی شده است.
تحلیل بازار جهانی مس
الف) وضعیت قیمتها و نوسانهای ارزیابیشده
سطوح قیمتی: مس در روزهای اخیر در محدوده تاریخی ۱۴,۲۰۰ تا ۱۴,۴۰۰ دلار بر تن در بورس فلزات لندن (معادل تقریبی ۶.۴۵ تا ۶.۵۰ دلار بر هر پوند در بازارهای آتی) در نوسان بوده است. سقفهای تاریخی جدیدی که در اواخر تابستان ثبت شد، عمدتاً متأثر از کمبود واقعی در بازار بالادست (کنسانتره) بوده است.
وضعیت قراردادها (Backwardation): بازار در شرایط وارونگی شدید معامله میشود؛ به این معنی که قیمت تحویل نقد از قیمت قراردادهای سهماهه بالاتر است. این ساختار نشاندهنده نیاز فوری خریداران به تحویل فیزیکی فلز و نگرانی عمیق از تنگنای عرضه کوتاهمدت است.
ب) بحران کمبود کنسانتره و شوک به ذوبکنندهها
اختلال در بزرگترین معادن جهان:
– در معدن گراسبرگ (اندونزی، متعلق به فریپورت) وقوع حادثه گلرود (Mud Rush) و اعلام فورسماژور منجر به کاهش برآوردی حدود ۳۵ درصدی در تولید سالانه شد.
– شیلی (کدلکو و آنتوفاگاستا) با افت تولید تکرقمی تا دورقمی در برخی مجتمعها به دلیل افت عیار کانسنگها و شرایط نامساعد جوی مواجه بوده است.
– در کنگو (DRC)، محدودیتها و ممنوعیتهای صادراتی کنسانتره خام جهت وادار کردن شرکتها به ایجاد ارزش افزوده داخلی، بازار صادرات کنسانتره آفریقا را مختل کرده است.
– سقوط هزینههای تصفیه و ذوب (TC/RC):
– بنچمارک سالانه قراردادها به صفر دلار رسید و کارمزدهای بازار نقدی (Spot TC/RC) حتی ارقام منفی عمیقی (بیش از منفی ۱۰۰ دلار بر تن) را تجربه کرده است.
– این وضعیت به این معناست که واحدهای ذوب (بهویژه در چین که ظرفیتهای عظیم جدید ایجاد کردهاند) برای دریافت کانسنگ و فعال نگه داشتن کورهها، عملاً به معادن پاداش میدهند و تمام سود عملیاتی آنها وابسته به محصولات جانبی نظیر اسید سولفوریک، طلا و نقره شده است.
ج) سمت تقاضا و اثر فناوریهای نوین
بر خلاف دورههای پیشین که تقاضای مس صرفاً وابسته به بخش ساختمان و تولید سنتی بود، در حال حاضر سه پیشران عمده قیمت را حمایت میکنند:
1. پانتقال انرژی و خودروهای برقی:پگسترش مزارع بادی، خورشیدی و شبکه انتقال برق.
2. پمراکز داده و هوش مصنوعی: زیرساختهای پردازشی سنگین، شینههای مسی و خنککنندهها مصرف سرانه مس فوقالعاده بالایی ایجاد کردهاند.
3. جریان انبارداری و تعرفهها در آمریکا: نگرانی از اعمال تعرفههای ۵۰ درصدی (بخش ۲۳۲) سبب جریان ورود سنگین فلز به انبارهای بورس کامکس (COMEX) و تخلیه بخشی از انبارهای آسیا شد که عدم تعادل جغرافیایی در موجودی انبارها را تشدید کرد.
تحلیل بازار و صنایع مس ایران
الف) عملکرد مالی و وضعیت شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی)
درآمدزایی کمسابقه: به دلیل همزمانی افزایش نرخ ارز و ثبت قیمتهای جهانی بالای ۱۴ هزار دلار، شرکت ملی مس در پنجماهه نخست سال ۱۴۰۵ به درآمد فروش بالغ بر ۲۴۷.۵ هزار میلیارد تومان (همت) رسید که جهش بیش از ۲۰۰ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل نشان میدهد. سهم صادرات از این رقم بیش از ۶۳ همت بوده است.
کنسانتره در سبد صادراتی: به دلیل تشنه بودن بازارهای شرق آسیا برای خوراک کارخانجات ذوب و TCهای منفی، تقاضای خارجی برای خرید کنسانتره مس ایران حتی با وجود تحریمها و ریسکهای ارزی، در اوج قرار داشته و شرکت موفق به متنوعسازی سبد صادراتی کاتد و کنسانتره شده است.
ب) طرحهای توسعه و تمرکز روی فازهای تغلیظ
سبد سرمایهگذاری ۶ میلیارد دلاری:برنامهریزی صنعت مس بر رساندن ظرفیت تولید کنسانتره به بیش از ۴ میلیون تن تا پایان دهه متمرکز است.
سونگون (آذربایجان شرقی): ابرپروژه فاز ۳ تغلیظ مس سونگون با پیشرفت فیزیکی حدود ۷۰ درصد وارد مرحله نصب و تجهیز شده و هدف کوتاهمدت آن رساندن ظرفیت کنسانتره این مجتمع به مرز ۸۰۰ هزار تن است.
توسعه شهربابک و میدوک: پیشرفت پروژههای توسعه تغلیظ و پروژههای پاییندستی در منطقه کرمان با هدف تثبیت ظرفیتهای فرآوری عیارهای پایینتر در دست پیگیری است.
اکتشافات عمیق: با ثبت رکوردهای جدید حفاری اکتشافی (بیش از ۵۰۰ هزار متر)، منابع زمینشناسی مس کشور به بیش از ۲.۳ میلیارد تن ماده معدنی برآورد شده که ایران را در جمع دارندگان برتر ذخایر مس دنیا نگه میدارد.
ج) چالشها و ریسکهای پیشرو
ناترازی انرژی (برق و گاز): توسعه پروژههای کاتدی و ذوب نیازمند دهها مگاوات انرژی پایدار است (تولید ۱ میلیون تن کاتد مس به بیش از ۱۲۰۰ مگاوات توان الکتریکی پیوسته نیاز دارد). قطعیهای مکرر برق در تابستان راندمان کارخانههای فلوتاسیون و الکترولیز را با محدودیت فصلی مواجه میکند.
تأمین آب و محیط زیست: صنایع مس در مناطق خشک و نیمهخشک (کرمان، یزد) نیازمند تکیه روزافزون به خطوط انتقال آب دریا و بازچرخانی آب باطله (تیکنرهای باطله و فیلترپرس) هستند که بار هزینهای سرمایهگذاری را افزایش داده است.
تأمین ماشینآلات معدنی سنگین:ناوگان فرسوده دامپتراکها، شاولها و دریلها و موانع واردات ماشینآلات نو، هزینه تمامشده استخراج روباز را نسبت به رقبای منطقهای بالا برده است.
چشمانداز بازار و راهبرد بخش خصوصی و معدنکاران کوچک/متوسط
تمرکز بر فلوتاسیون و پرعیارسازی: با توجه به اینکه گلوگاه اصلی بازار مس جهان «کنسانتره» است و نه کاتد، بیشترین حاشیه سود حال حاضر به معادن دارای ذخایر سولفیدی و خطوط تغلیظ اختصاص دارد. فعالسازی ذخایر رگهای، پلیمتال و پورفیری کوچک با کارخانههای فلوتاسیون مدولار و سیار توجیه اقتصادی استثنایی پیدا کرده است.
جذابیت اکسیدها و روشهای هیدرومتالورژی:برای ذخایر اکسیدی کمعیار، روشهای تودهای (هیپ لیچینگ) و استخراج با حلال و الکترووینینگ (SX-EW) به دلیل استقلال نسبی از کورههای ذوب و مصرف انرژی کمتر نسبت به ذوب سنتی، بهترین گزینه برای تولید کاتد مستقیم در مقیاسهای منطقهای است.
نتیجهگیری: مس در فاز ساختاریِ «کسری کانسنگ در برابر انفجار تقاضای برق» قرار دارد. حتی اگر در مقاطعی به دلیل نوسانات اقتصادی چین یا نرخ بهره جهانی اصلاح قیمتی کوتاهمدت رخ دهد، به دلیل زمانبر بودن راهاندازی معادن جدید (میانگین ۱۰ تا ۱۵ سال) و افت عیار معادن قدیمی، کف حمایتی مس در میانمدت مستحکم ارزیابی میشود.