به گزارش عیار معدن:
تحلیل روزانه جهانی مس – شنبه 28 شهریور ۱۴۰۵
بازار جهانی مس در اواخر شهریور ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶) یکی از تاریخیترین و پرالتهابترین دورههای حیات خود را سپری میکند. در شرایطی که قیمتهای نقدی و سهماهه مس در بورس فلزات لندن (LME) در کانال ۱۴ هزار و ۵۰۰ دلار بر تن تثبیت شده و پس از ثبت قله تاریخی ۱۴ هزار و ۸۷۵ دلاری در هفتههای اخیر نفس تازه میکند، بحران کمبود شدید خوراک معدنی، صنعت ذوب جهان را با شوکی بیسابقه مواجه کرده است. همزمان در بازار ایران، زنجیره مس رفتاری چندوجهی را به نمایش گذاشته است؛ از یکسو جهش صادراتی و ثبت درآمد بیش از ۲۴۷ هزار میلیارد تومانی شرکت ملی صنایع مس ایران در کارنامه پنجماهه، از جهش درآمدهای ریالی حکایت دارد و از سوی دیگر، سیاستهای مدیریت تقاضا و محدودیتهای صادراتی در بورس کالا موجب شده کاتد فیزیکی نه با دلار آزاد، بلکه با نرخهای نزدیک به مرکز مبادله (دلار ضمنی حدود ۱۶۳ هزار تومانی) دادوستد شود و فاصله محسوسی میان قیمت بازار فیزیکی و گواهی سپرده کالایی پدید آورد.
بازار جهانی: تشدید کمبود کنسانتره و فروپاشی کارمزد ذوب
مهمترین پیشران صعودی قیمت جهانی مس در روزهای پایانی شهریور، بحران عمیق در بخش بالادستی زنجیره ارزش است. شاخص کارمزد ذوب و تصفیه کنسانتره (TC/RC) در بازار نقدی چین بر اساس آخرین ارزیابیهای مؤسسه متال اینتلجنس (SMM) به رکورد تاریخی و شگفتانگیز «منفی ۲۲۱ دلار و ۸۹ سنت به ازای هر تن خشک» سقوط کرده است. این رقم نشان میدهد تقاضای کورههای ذوب برای خوراک بهقدری از عرضه معادن پیشی گرفته که کارخانهها نهتنها بابت فرآوری دستمزدی دریافت نمیکنند، بلکه حاضرند برای دریافت هر تن کنسانتره بیش از ۲۲۰ دلار یارانه به معدنکاران بپردازند. این تنگنای ساختاری که پس از تعیین بنچمارک سالانه صفر دلار تشدید شده، واحدهای ذوب متعددی را در آسیا و اروپا وادار به آغاز تعمیرات زودهنگام و کاهش ظرفیت تولید کاتد کرده است.
در سمت معاملات آتی، بهای هر تن مس در بورس فلزات لندن (LME) در آخرین تسویه هفتگی در سطح ۱۴ هزار و ۵۲۹ دلار بسته شد و قراردادهای آتی مس در بورس کالای نیویورک (COMEX) نیز در محدوده ۶ دلار و ۷۲ سنت بر پوند (معادل بیش از ۱۴ هزار و ۸۰۰ دلار در تن) معامله میشوند. تعلیق موقت تعرفههای سنگین واردات مس تصفیهشده به آمریکا از سوی واشنگتن، صرف قیمتی تاریخی بورس کامکس نسبت به لندن را تا سطح ۱.۴ درصد فشرده کرد، اما ریسکهای تعرفهای همچنان مانند سایهای بر بازار سنگینی میکند.
معمای اژدهای زرد: تضاد بخش مسکن و خطوط انتقال نیرو
سمت تقاضای جهانی به طور کامل زیر سایه دادههای ناهمگون اقتصاد چین قرار دارد. آمارهای رسمی منتشرشده در شهریور نشان میدهد تولیدات صنعتی چین با رشد سالانه ۵.۲ درصدی، انتظارات را پشت سر گذاشته و سرمایهگذاری شرکت ملی شبکه برق چین (State Grid) در طرحهای خطوط انتقال فشار قوی و انرژیهای تجدیدپذیر بیش از ۳۵ درصد جهش یافته است. جهش پریمیوم مس وارداتی در بندر یانگشان چین به ۱۲۱ دلار در تن — بالاترین سطح از پاییز ۲۰۲۲ — و کاهش موجودی انبارهای بورس شانگهای به کف ۵۴ هزار تن، بیانگر بازگشت پرقدرت خریداران فیزیکی چینی به بازار است.
با این حال، موتور سنتی مصرف مس در چین هنوز لنگ میزند. سرمایهگذاری در توسعه املاک چین طی هشت ماهه گذشته نزدیک به ۲۰ درصد افت داشته که سبب شده نرخ بهرهبرداری کارخانههای مفتولسازی زیر ۶۰ درصد باقی بماند. تقابل میان عطش سیریناپذیر بخش خودروهای برقی و شبکه برق از یک سو و رکود ساختوساز از سوی دیگر، سقفهای قیمتی مس را با احتیاط معاملهگران همراه ساخته است.
بورس کالای ایران: دلار مس کاتد چرا عقب نشست؟
در بازار داخلی ایران، معاملات فلز سرخ سناریویی متفاوت از جهشهای شتابان ارز آزاد را روایت میکند. در آخرین روزهای شهریور ۱۴۰۵، در حالی که نرخ اسکناس دلار در بازار آزاد به محدوده ۲۲۷ هزار تا ۲۲۸ هزار تومان رسیده و دلار مرکز مبادله طلا و ارز در سطح ۱۶۵ هزار و ۸۷۹ تومان معامله میشود، قیمت پایه کاتد مس پالایشی ملی مس در بورس کالا در نرخ ۲۳ میلیون و ۶۴۹ هزار ریال به ازای هر کیلوگرم (حدود ۲ میلیارد و ۳۶۵ میلیون تومان در هر تن) تثبیت شده است.
بررسی این اعداد نشان میدهد دلار ضمنی محاسبهشده در بورس کالا برای کاتد مس فیزیکی در حدود ۱۶۲ تا ۱۶۵ هزار تومان قرار دارد که انطباق تقریباً کاملی با نرخ مرکز مبادله دارد. تحلیلگران معتقدند اعمال سیاستهای تنظیمی، هدایت حداکثری تولیدات به بازار داخل و محدودیتهای سهمیهای خریداران موجب شده رقابتهای هیجانی در تالار فیزیکی شکل نگیرد. در نقطه مقابل، گواهی سپرده کاتد مس در بورس کالا به دلیل معافیت از تعهدات پیچیده بازرگانی و نقشپذیری بالاتر از انتظارات تورمی، در نرخهایی نزدیک به ۲۷ میلیون و ۶۰۰ هزار ریال بر کیلوگرم دادوستد میشود که معادل دلار ضمنی ۱۹۰ هزار تومانی است و نشاندهنده یک دوگانگی قیمتی میان بازار فیزیکی صنعتی و بازار مالی کاتد است. همچنین نرخ مفتول مس در صنایع پاییندستی به کانال ۲۷ میلیون ریال در هر کیلوگرم رسیده که هزینه تولید کابلسازان را بهشدت افزایش داده است.
نبض صنایع معدنی کشور: جهش تولید، رکوردهای فروش و ابرپروژهها
در جبهه بنگاهها، گزارشهای عملکرد پنجماهه نخست سال جاری حاکی از روزهای درخشان مالی برای لیدر صنعت مس ایران، شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی)، است. فملی موفق شده در پنج ماه ابتدایی سال بیش از ۲۴۷.۵ هزار میلیارد تومان (همت) فروش به ثبت برساند که بیانگر رشد فراتر از ۲۰۰ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل است. نکته قابل توجه، سهم حدود ۶۳.۵ همتی صادرات از این رقم است که با وجود تشدید تنگناهای تجاری، صادرات بیش از ۳۰ هزار تن کاتد محقق شده و چین همچنان مقصد اول محمولههای صادراتی مس ایران به شمار میرود.
در حوزه توسعه زیرساختهای معدنی نیز خبرهای تعیینکنندهای مخابره شده است:
۱. فاز سوم تغلیظ معدن مس سونگون: پیشرفت فیزیکی این طرح کلیدی به مرز ۷۰ درصد رسیده است. با انتقال و نصب سنگینترین آسیابهای گلولهای ۲۱ مگاواتی کشور، این واحد در آستانه ورود به مراحل نهایی تجهیز است و با راهاندازی آن سالانه ۴۵۰ هزار تن به ظرفیت تولید کنسانتره کشور افزوده خواهد شد.
۲. طرح مس جانجا در سیستان و بلوچستان: این پروژه استراتژیک جنوب شرق کشور از پیشرفت فیزیکی ۳۰ درصدی عبور کرده و تأمین اسکلت فلزی و سازههای مهندسی آن به بیش از ۹۰ درصد رسیده است تا گام مهمی در جهت تولید سالانه ۱۳۰ هزار تن کنسانتره مس برداشته شود.
۳. اکتشافات و ذخایر زمینشناسی: آخرین ارزیابیهای اعلامشده نشان میدهد ذخایر زمینشناسی مس کشور با رشدی بالغ بر ۱۰ درصد از مرز ۲۴.۵ میلیارد تن گذر کرده که جایگاه ذخایر معدنی مس ایران را در ردههای برتر جهانی مستحکمتر میکند.
چشمانداز بازار و توصیههای راهبردی
برای هفتههای پیشرو، سناریوی غالب در بازار جهانی ادامه نوسان مس در کانال ۱۴ تا ۱۵ هزار دلاری است. مادامی که کارمزد ذوب کنسانتره در محدوده منفی باقی بماند، کفه عرضه شمش و کاتد لاغر خواهد ماند و هرگونه بسته محرک مالی جدید از سوی پکن میتواند بهای مس را به سوی رکوردهای فراتر از ۱۵ هزار دلار پرتاب کند.
برای فعالان صنعت مس ایران و صنایع پاییندستی مفتول و کابل، توجه به دو متغیر حیاتی ضرورت دارد: نخست، پایداری شکاف قیمتی میان کاتد بورس کالا و نرخهای آزاد که با توجه به فشار هزینهای روی تولیدکنندگان نهایی، احتمال تعدیل مکانیزم قیمت پایه را در فصول سرد سال بالا میبرد؛ و دوم، نیاز مبرم به مدیریت انرژی و برق در واحدهای فرآوری که میتواند در نیمه دوم سال چالشهایی را برای دستیابی به اهداف تولید شمش و کنسانتره ایجاد کند. معدنکاران و توسعهدهندگان بخش خصوصی نیز با توجه به قحطی جهانی کنسانتره، بهترین پنجره تاریخی را برای تسریع در طرحهای لیچینگ، بیولیچینگ و فلوتاسیون کانسنگهای سولفیدی و اکسیدی در اختیار دارند.