به گزارش عیار معدن، بررسی دادههای رسمی وزارت صمت در سال ۱۴۰۴ بیانگر آن است که با استخراج بیش از ۳.۶ میلیون تن زغالسنگ، استان خراسان جنوبی با اختصاص سهم ۵۴ درصدی، جایگاه خود را بهعنوان بزرگترین تولیدکننده این ماده معدنی راهبردی در ایران تثبیت کرده است.
طی سالهای اخیر زغالسنگ همچنان یکی از مواد معدنی راهبردی جهان به شمار میرود و علاوه بر نقش آن در تولید برق در بسیاری از کشورها، مهمترین کاربرد این ماده در صنعت فولاد و تولید کک متالورژی بوده و با وجود سیاستهای جهانی برای کاهش مصرف سوختهای فسیلی، پیشبینیها از تداوم جایگاه زغالسنگ در تامین انرژی و صنایع پایه، بهویژه در کشورهای آسیایی، حکایت دارد.
ایران نیز با برخورداری از ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغالسنگ، از ظرفیت قابل توجهی در این بخش برخوردار است؛ ظرفیتی که بخش عمده آن در پهنههای زغالی طبس، کرمان و البرز متمرکز شده و عمدتا در زنجیره تولید فولاد مورد استفاده قرار میگیرد.جدیدترین آمارهای منتشر شده استخراج زغالسنگ از سنجه عملکردی برنامه هفتم از سوی وزارت صمت در سال ۱۴۰۴، نشان میدهد مجموع استخراج این ماده معدنی در سال ۱۴۰۴ به سه میلیون و ۶۵۱ هزار و ۸۲۸ تن رسیده که در مقایسه با استخراج سه میلیون و ۵۹۶ هزار و ۷۶۶ تنی سال ۱۴۰۳، رشد حدود ۱.۵ درصدی را نشان میدهد.
همچنین جدول آماری از تمرکز بالای این محصول معدنی در چند استان کشور حکایت دارد؛ بهگونهای که تنها پنج استان بیش از ۹۹ درصد زغالسنگ کل کشور را تولید کردهاند.بر اساس این آمار در سال ۱۴۰۴، استان خراسان جنوبی با استخراج یک میلیون و ۹۸۶ هزار و ۹۴۸ تن، بزرگترین تولیدکننده زغالسنگ کشور بوده و به تنهایی بیش از ۵۴ درصد از کل استخراج ایران را به خود اختصاص داد.
از سوی دیگر فاصله قابل توجه این استان با سایر تولیدکنندگان نشان میدهد مهمترین ذخایر فعال زغالسنگ کشور همچنان در شرق ایران و پهنه معدنی طبس متمرکز است.پس از استان خراسان جنوبی، استان کرمان با جهش تولید و ثبت رقم ۸۶۹ هزار و ۲۰۳ تن در رتبه دوم قرار گرفته که از قطبهای قدیمی معدنکاری ایران به شمار میرود و با رشد چشمگیر حدود ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته، سهم خود از تولید زغالسنگ کشور را به حدود ۲۴ درصد رسانده است.همچنین استان مازندران با استخراج ۳۰۸ هزار و ۷۴ تن در جایگاه سوم و پس از آن استان سمنان با ۲۴۰ هزار و ۹۰۴ تن و استان گلستان با ۲۲۰ هزار و ۷۱۰ تن رتبههای چهارم و پنجم را به خود اختصاص دادهاند.
سهم سایر استانها از استخراج زغالسنگ
در حالی که پنج استان نخست، بیش از سه میلیون و ۶۲۵ هزار تن (بیش از ۹۹ درصد) از مجموع تولید زغالسنگ کشور را در اختیار دارند، میزان استخراج در سایر استانهای تولیدکننده فاصله بسیار چشمگیری با قطبهای اصلی دارد؛ بهطوریکه استان یزد با ۱۵ هزار و ۹۷۶ تن، خراسان رضوی با ۷۲۸۳ تن، آذربایجان شرقی با ۱۶۵۱ تن، تهران با ۵۹۰ تن، اصفهان با ۲۰۰ تن، خراسان شمالی با ۲۰۰ تن و البرز با ۸۸ تن در ردههای بعدی قرار گرفته و این اختلاف فاحش نشان میدهد استخراج زغالسنگ در ایران بیش از آنکه پراکندگی جغرافیایی داشته باشد، شدیدا وابسته به حوزههای زمینشناسی و پهنههای معدنی غنی در چند استان خاص است.همچنین؛ بررسی آمارهای سال ۱۴۰۴ وزارت صمت همچنین نشان میدهد در ۱۹ استان کشور هیچگونه استخراج زغالسنگی به ثبت نرسیده و ساختار تولید این ماده معدنی در ایران همچنان بهصورت انحصاری متکی بر چند استان معدنی مشخص است.