به گزارش عیار معدن، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) پیش‌بینی کرد ظرفیت مازاد تولید فولاد جهان از ۶۰۱میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به ۷۲۱میلیون تن در سال ۲۰۲۷ افزایش یابد؛ روندی که همزمان با فشار هزینه انرژی و ابهام‌های مقرراتی، مسیر سرمایه‌گذاری در تولید کم‌کربن را دشوارتر می‌کند.
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در تازه‌ترین گزارش خود هشدار داد ظرفیت مازاد تولید فولاد جهان از ۶۰۱میلیون تن در سال ۲۰۲۴ به ۷۲۱میلیون تن در سال ۲۰۲۷ افزایش خواهد یافت؛ روندی که همزمان با تشدید چالش‌های کربن‌زدایی (Decarbonisation)، مسیر‌گذار صنعت فولاد به تولید کم‌انتشار را پیچیده‌تر می‌کند.
این موضوع در گزارش جدید OECD با عنوان «هدایت‌گذار صنعت فولاد در شرایط ظرفیت مازاد جهانی» مطرح شده است. براساس این گزارش، صنعت فولاد جهان اکنون با دو چالش به‌هم‌پیوسته مواجه است: نخست، مدیریت ظرفیت مازاد تولید و دوم، آماده‌سازی این صنعت برای حرکت به سمت آینده‌ای با انتشار کربن کمتر.
براساس پیش‌بینی OECD، ظرفیت مازاد تولید فولاد جهان طی سه سال، حدود ۱۲۰میلیون تن افزایش خواهد یافت و از ۶۰۱میلیون تن در سال۲۰۲۴ به ۷۲۱میلیون تن در سال۲۰۲۷ خواهد رسید.این سازمان معتقد است یارانه‌های گسترده در کشورهایی که اقتصاد آنها مبتنی بر سازوکارهای غیربازاری است، به شکل‌گیری ظرفیت مازاد منجر شده و این ظرفیت اضافی نیز بر سرعت‌گذار صنعت فولاد به تولید کم‌کربن اثر گذاشته است.از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) نیز در برخی موارد به جای آنکه زمینه خروج منظم ظرفیت‌های پرانتشار از مدار تولید را فراهم کند، به انتقال ظرفیت‌های تولیدی با انتشار بالا به مناطق دیگر منجر می‌شود.
گزارش OECD همچنین به روند توسعه فناوری‌های مختلف تولید فولاد اشاره دارد. براساس برآورد این سازمان، مجموع ظرفیت تولید فولاد بر پایه مسیر احیای مستقیم آهن‌ـ کوره قوس‌الکتریکی که انتظار می‌رود تا سال۲۰۲۷ وارد مدار شود، به ۷/۳۰میلیون تن خواهد رسید.در همین حال، ظرفیت‌های جدید مبتنی بر فناوری کوره‌بلندـ کنورتوراکسیژنی (BF-BOF) به ۱/۶۲میلیون تن و ظرفیت فولادسازی با استفاده از کوره‌های قوس‌الکتریکی مبتنی بر قراضه به ۷/۶۱میلیون تن می‌رسد. با این حال، OECD تاکید می‌کند افزایش ظرفیت بر پایه فناوری DRI لزوما به معنای تصمیم برای حرکت به سمت روش‌های تولید سازگارتر با محیط‌زیست نیست.براساس این گزارش، بخشی از این توسعه ظرفیت تحت‌تاثیر مزیت‌های نسبی، شرایط بازار و سایر عوامل اقتصادی قرار دارد؛ عواملی که مشابه آنها در تصمیم‌گیری برای تعطیلی واحدهای انرژی‌بر مبتنی بر فناوری BF/BOF نیز نقش دارند.
یکی از پیامدهای مهم ظرفیت مازاد، تاثیر آن بر پروژه‌های فولاد کم‌کربن است. OECD اعلام کرده است که تا سه‌ماهه دوم سال۲۰۲۵، پروژه‌های فولاد کم‌کربن با مجموع ظرفیت ۵/۱۵میلیون تن به دلیل ترکیبی از ظرفیت مازاد، هزینه‌های بالای انرژی و ابهام‌های مقرراتی، معلق یا به تعویق افتاده‌اند. این وضعیت نشان می‌دهد توسعه فناوری‌های کم‌انتشار صرفا به دسترسی به فناوری وابسته نیست و عوامل اقتصادی و سیاستگذاری نیز می‌توانند تعیین کنند که یک پروژه فولاد سبز در نهایت وارد مرحله اجرا شود یا متوقف بماند.
کاهش قیمت فولاد تولیدشده با روش‌های متعارف نیز چالش دیگری برای پروژه‌های کم‌کربن ایجاد کرده است. براساس گزارش OECD، افت قیمت فولاد متعارف، توجیه اقتصادی و تجاری تولید محصولات فولادی سبز را تضعیف می‌کند زیرا در چنین شرایطی، فاصله قیمتی میان فولاد کم‌کربن و فولاد متعارف افزایش یافته و خریداران برای تهیه محصولات سبز باید پرمیوم (Premium) بیشتری پرداخت کنند. به این ترتیب، هرچه فولاد متعارف ارزان‌تر شود، ایجاد بازار اقتصادی برای فولاد کم‌انتشار دشوارتر خواهد شد؛ موضوعی که می‌تواند بر تصمیم سرمایه‌گذاران برای اجرای پروژه‌های جدید کربن‌زدایی اثر بگذارد.
در همین حال، موسسه آهن و فولاد آمریکا (AISI) نیز پیشتر هشدار داده بود که ظرفیت مازاد جهانی فولاد، انضباط بازار (Market Discipline) را تضعیف می‌کند و موانع قابل‌توجهی در مسیر فعالیت فولادسازان آمریکایی ایجاد خواهد کرد.به گفته AISI، این شرایط از جمله می‌تواند سرمایه‌گذاری فولادسازان آمریکایی در تاسیسات جدید و واحدهای مدرن‌سازی‌شده را با چالش مواجه کند.در مجموع، گزارش OECD نشان می‌دهد صنعت فولاد جهان در شرایطی باید همزمان ظرفیت‌های مازاد را مدیریت و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کم‌انتشار را تسریع کند که فشار هزینه انرژی، نااطمینانی مقرراتی و کاهش قیمت فولاد متعارف می‌تواند اقتصاد پروژه‌های کربن‌زدایی را تحت فشار قرار دهد؛ چالشی که مسیر‌گذار صنعت فولاد به تولید کم‌کربن را پیچیده‌تر از گذشته کرده است./ایراسین