به گزارش عیار معدن:
تحلیل روزانه جهانی طلا – شنبه 11 مهر ۱۴۰۵
نمای کلی از متغیرهای بازار
معاملات بازار جهانی طلا در پایان هفته منتهی به اکتبر ۲۰۲۶ در شرایطی به فاز تعطیلی رفت که آخرین مظنه زنده اونس جهانی روی رقم ۴,۱۴۰.۱۹ دلار قرار گرفت؛ این نرخ با نرخ بسته شدن رسمی نشست جمعه (حدود ۴,۱۴۱.۵ دلار به گزارش پلتفرم‌های اینوستینگ و توِلو‌دیتا) همگرایی کامل دارد و نشان‌دهنده تثبیت استوار قیمت بالای کانال روانی ۴,۱۰۰ دلار است. در بازار داخلی ایران، به گزارش پایگاه‌های رصد قیمت نقدی از جمله تجارت‌نیوز و گلدپرایس، دلار آزاد با نرخ ۲۵۸,۴۶۵ تومان گشایش یافته است. بر همین اساس، هر گرم طلای ۱۸ عیار با رقم ۲۵,۶۹۴,۴۰۰ تومان، هر گرم طلای ۲۴ عیار با رقم ۳۴,۲۵۸,۸۰۰ تومان و هر قطعه سکه بهار آزادی طرح جدید (امامی) در رقم ۲۶۰,۳۹۵,۰۰۰ تومان ارزش‌گذاری شده‌اند. همچنین سکه تمام طرح قدیم ۲۵۲,۰۶۵,۰۰۰ تومان، نیم‌سکه ۱۳۵,۷۴۰,۰۰۰ تومان و ربع‌سکه ۷۳,۱۰۰,۰۰۰ تومان قیمت خوردند. مقایسه داده‌های ثبت‌شده در مراجع گوناگون نظیر الان‌چند نوسانات محدودی را بین روز جمعه و شنبه نشان می‌دهد که ناشی از تسویه‌های نقدی پایان هفته و احتیاط خریداران در کانال‌های قیمتی فعلی است.
محرک‌های کلان جهانی؛ نرخ بهره و تقاضای ذخیره‌ای
به گزارش بخش تحلیل‌های بازار رویترز و روزنامه هیندو بیزنس‌لاین در ۱ اکتبر ۲۰۲۶، پس از انتشار آمار ملایم‌تر از انتظار شاخص تورم مصرف‌کننده در ایالات متحده، احتمال بالا بردن مجدد نرخ بهره توسط فدرال‌رزرو در نشست ماه اکتبر از حدود ۴۵ درصد به ۳۸ درصد تقلیل یافت و پیش‌بینی‌ها به‌سمت نشست ماه دسامبر چرخید؛ جایی که بازار آتی با احتمال ۹۷ درصدی وقوع آخرین انقباض پولی سال را قیمت‌گذاری کرده است. بانک سرمایه‌گذاری اچ‌اس‌بی‌سی نیز در ارزیابی به‌روزشده خود، میانگین قیمت طلا برای کل سال ۲۰۲۶ را روی رقم ۴,۴۹۰ دلار پیش‌بینی کرده و کف حمایتی فعلی را تثبیت‌شده ارزیابی می‌کند.
بر پایه آخرین گزارش جامع سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ شورای جهانی طلا (WGC)، تقاضای سرمایه‌گذاری با دو رفتار متضاد همراه بوده است: از یک‌سو، خرید خالص بانک‌های مرکزی در Q2 به ۲۸۸.۹ تن رسید که رشدی ۶۲ درصدی را نسبت به دوره مشابه سال قبل نشان می‌دهد و خرید نیمه اول سال را به ۳۴۵ تن رساند؛ بانک مرکزی لهستان با خرید ۵۱ تن و بانک مرکزی چین با ثبت ۳۳ تن خرید رسمی، پرچمداران این جریان بودند. از سوی دیگر، صندوق‌های قابل معامله طلا (ETF) در سه ماه دوم شاهد خروج خالص ۴۵ تن دارایی به ارزش حدود ۴ میلیارد دلار بودند که دلیل عمده آن، شناسایی سود توسط سرمایه‌گذاران خرد و نهادی در آمریکای شمالی بوده است؛ هرچند بازارهای آسیایی در نیمه نخست سال با جذب خالص ۷۰ تن طلا بخشی از این خروج را جبران کردند.
اقتصاد معادن جهان؛ مرزهای تولید و فشار هزینه پایدار کل
بر اساس برآورد رسمی شورای جهانی طلا، تولید معادن طلای جهان در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۳,۶۷۲ تن رسید که افزایشی یک‌درصدی نسبت به سال پیش از آن داشت؛ هرچند در گزارش سالانه سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS – نسخه مه ۲۰۲۶) این رقم ۳,۳۰۰ تن برآورد شده که بازتابنده تفاوت روش‌های نمونه‌گیری است. چشم‌انداز WGC برای ادامه سال ۲۰۲۶ حاکی از آن است که حجم تولید استخراجی صرفاً با شتابی ملایم و به‌واسطه بازگشایی دو پروژه بزرگ افزایش می‌یابد، در حالی که گزارش موسسه متالز فوکوس تاکید دارد نرخ تولید جهانی به‌دلیل کاهش میانگین عیار ذخایر در آستانه ورود به دوره فلات تولید (تثبیت سقف ظرفیت) قرار گرفته است.
مهم‌ترین چالش عملیاتی کمپانی‌های معدنی دنیا، صعود پیوسته هزینه پایدار کل استخراج (AISC) است. طبق آمار رسمی منتشرشده در پایگاه داده گلد هاب شورا در ۲۴ اوت ۲۰۲۶، میانگین جهانی AISC در پایان سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ به تراز ۱,۷۸۵ دلار به ازای هر اونس جهش کرده که رشدی ۱۶ درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد. رشد ۸۵ درصدی مبالغ مربوط به حق‌الامتیازهای دولتی و محلی (رویلتی) در کنار تورم هزینه‌های سوخت و تجهیزات معدن‌کاری، محرک‌های اصلی این افزایش هزینه بوده‌اند.
در پاسخ به محدودیت کشف ذخایر تراز اول جهان، راهبرد شرکت‌های مادر تغییر کرده است؛ بر اساس گزارش‌های موسسه پی‌دبلیوسی (PwC) و گزارش ترندهای اکتشافی اس‌اندپی گلوبال، شرکت‌های بزرگ به‌جای سرمایه‌گذاری سنگین در پروژه‌های بکر اکتشافی (گرین‌فیلد)، رو به ادغام و تملک (M&A) آورده‌اند تا ذخایر تثبیت‌شده را تصاحب کنند. با این وجود، بودجه جهانی اکتشاف طلا در سال ۲۰۲۵ با رشدی ۱۱ درصدی به ۶.۱۵ میلیارد دلار بالغ شد که حدود نیمی از کل بودجه اکتشاف فلزات غیرآهنی دنیا را شامل می‌شود.
جغرافیای استخراج و صنعت طلای ایران
بررسی داده‌های زمین‌شناسی و گزارش‌های وزارت صمت و سازمان ایمیدرو نشان می‌دهد ایران تا پایان سال ۱۴۰۲ بالغ بر ۲۲۷ میلیون تن ذخیره کانسنگ طلا با محتوای قطعی ۲۶۹ تن طلای خالص شناسایی کرده است که با در نظر گرفتن پهنه‌های امیدبخش و اکتشافات تکمیلی، پتانسیل زمین‌شناسی کشور به حدود ۸۰۰ تن برآورد می‌شود. سهم ایران از ذخایر طلای جهان بر اساس مستندات موجود حدود ۰.۴۴ درصد است.
در عرصه عملکرد، تولید سالانه شمش طلا در کارخانجات فرآوری کشور اکنون حدود ۱۲ تن در سال برآورد می‌شود. مقام‌های ایمیدرو در موضع‌گیری‌های سال جاری اعلام کرده‌اند هدف‌گذاری کوتاه‌مدت، رساندن این حجم به ۱۵ تن در سال در چارچوب تکالیف برنامه هفتم پیشرفت از طریق به مزایده گذاشتن محدوده‌های جدید و جذب سرمایه بخش خصوصی است؛ گرچه پیش‌تر در برنامه‌های بلندمدت افق ۲۵ تن نیز مطرح شده بود.
از منظر جغرافیایی، استان‌های آذربایجان‌غربی، کردستان، خراسان رضوی و جنوبی، اصفهان و سیستان‌وبلوچستان کانون‌های اصلی به‌شمار می‌روند:
معدن طلای زرشوران تکاب، به‌عنوان بزرگ‌ترین ذخیره روباز کشور با حدود ۴۳ میلیون تن کانسنگ، پس از نوسازی زیرساخت‌ها و مدیریت بحران برق در سال ۱۴۰۴ با عبور از تولید هزار کیلوگرم شمش به رکورد تاریخی خود رسید و طرح توسعه فاز دوم آن برای رساندن ظرفیت به ۵ تا ۶ تن در سال آماده جذب سرمایه‌گذاری است.
معدن طلای ساریگونی قروه با سرمایه‌گذاری خارجی، یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌های استخراجی با تولید عملیاتی چند تن شمش در سال را به خود اختصاص داده است.در جنوب شرق کشور، کشف و صدور گواهی کشف برای ذخایر سولفیدی و اکسیدی جدید نظیر کانسار تخت در استان سیستان‌وبلوچستان با بیش از ۱۶ میلیون تن کانسنگ، افق تازه‌ای در پراکندگی جغرافیایی این فلز گرانبها ایجاد کرده است.
چالش‌های فرآوری، تجارت و صادرات معدنی
صنایع معدنی طلای کشور در فاز گذار از کانسنگ‌های اکسیدی ساده به سمت کانسنگ‌های پیچیده، سولفیدی و دیرگداز (رفرکتوری) قرار گرفته‌اند. استحصال این نوع ذخایر مستلزم تکنولوژی‌های پیشرفته نظیر فرآیندهای اکسیداسیون زیستی (بایواکسیداسیون)، روستینگ یا لیچینگ تحت فشار (اتوکلاو) است که نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین ارزی در ماشین‌آلات فرآوری تخصصی است. فرسودگی ناوگان سنگین حفاری و باربری معدنی نیز بر هزینه‌های هر تن استخراج افزوده است.
جمع‌بندی و افق پیش‌رو
هم‌راستایی قیمت اونس در مدار ۴,۱۴۰ دلار، افزایش هزینه‌های استخراج به فراتر از ۱,۷۰۰ دلار در هر اونس، تقاضای پیوسته بانک‌های مرکزی برای دلارزدایی از ذخایر، و وقفه فدرال‌رزرو در تشدید نرخ بهره، سطوح پایدار و محکمی را برای بازار طلا شکل داده است. برای زنجیره معادن طلای ایران، این سطوح بالای قیمتی حاشیه سود مطلوبی برای توسعه اکتشافات و فعال‌سازی کانسارهای کم‌عیار فراهم آورده است؛ مشروط بر اینکه تسهیل ورود ماشین‌آلات معدنی، به‌کارگیری روش‌های نوین فرآوری سولفیدی و ثبات مقررات ارزی بتواند جریان سرمایه‌گذاری را در معادن طلای کشور پایدار نگه دارد.