به گزارش عیار معدن:
تحلیل روزانه جهانی مس – دوشنبه 20 مهر ۱۴۰۵
بازار مس در مقطع کنونی یکی از پرتحول‌ترین دوران‌های ساختاری خود را تجربه می‌کند. فشارهای ناشی از گذار به انرژی‌های پاک، گسترش شبکه مراکز داده هوش مصنوعی و از سوی دیگر افت ملموس عیار ذخایر در معادن بزرگ جهان، این فلز سرخ را در کانون توجه سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران معدنی قرار داده است. در این گزارش، تازه‌ترین وضعیت بازار جهانی و داخلی مس با اتکا به داده‌های مراجع بین‌المللی و داخلی مورد بررسی قرار گرفته است.
وضعیت قیمت و نبض بورس فلزات لندن
بر اساس آخرین داده‌های رسمی ثبت‌شده در تابلوی بورس فلزات لندن (LME) و مراجع پایش داده‌های متالورژیکی نظیر Westmetall، قیمت تسویه نقدی (Cash Settlement) مس در پایان معاملات رسمی روز جمعه ۹ اکتبر ۲۰۲۶ روی رقم ۱۴۶۸۹ دلار به ازای هر تن متریک بسته شد و نرخ قراردادهای سه‌ماهه مس در سطح ۱۴۵۷۰ دلار ثبت گردید. وجود اختلاف مثبت ۱۱۹ دلاری میان قیمت نقدی و سه‌ماهه (Backwardation) بیانگر تداوم فشار تقاضای فوری در برابر محدودیت‌های لجستیکی و فیزیکی عرضه در انبارهای بورس لندن است.
عوامل پیشران بازار جهانی
گزارش‌های تحلیلی خبرگزاری رویترز و پایشگران متال بولتن در پاییز ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که عرضه کنسانتره مس در جهان به دلیل کاهش عیار در کانسارهای بزرگ شیلی و پرو با تنگنا روبه‌روست. این مسئله نرخ کارمزد ذوب و تصفیه (TC/RC) را به سطوح کم‌سابقه‌ای رسانده و سودآوری کارخانه‌های ذوب چین را تحت فشار قرار داده است. از زاویه تقاضا، سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌های انتقال برق خورشیدی و بادی در کنار افزایش مصرف شبکه کابل‌های قدرت در زیرساخت‌های پردازشی هوش مصنوعی مانع از اصلاح عمیق قیمت‌ها شده است. کارشناسان جهانی بر این باورند که معادن موجود برای حفظ حجم فعلی تولید ناچار به جابه‌جایی حجم سنگین‌تری از باطله هستند، پدیده‌ای که مستقیماً هزینه‌های نهایی تولید هر تن مس را بالا برده است.
وضعیت زنجیره مس در ایران و کارنامه نیمه نخست سال
بر پایه تازه‌ترین آمار عملکردی منتشرشده از سوی خبرگزاری خبرآنلاین در تاریخ ۲ اکتبر ۲۰۲۶ (مهر ۱۴۰۵) و اطلاعیه‌های رسمی شرکت ملی صنایع مس ایران (NICICO)، تولید کنسانتره مس کشور در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به ۸۱۱ هزار و ۶۷۶ تن رسید که حاکی از رشد پنج درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل و پیشی گرفتن شش درصدی از برنامه مصوب است. در همین دوره زمانی، تولید کاتد مس به ۱۴۰ هزار و ۳۸۳ تن رسید که نشان‌دهنده رشد سه درصدی نسبت به رقم ۱۳۶ هزار و ۶۱۱ تنی سال گذشته است. همچنین حجم کل عملیات استخراج معدنی از ۱۸۴ میلیون و ۲۵۸ هزار تن عبور کرد که افزایش چهار درصدی در عملیات بارگیری و حمل ماده معدنی را نشان می‌دهد.
روند معاملات در بورس کالا و متغیرهای مالی
در بازار داخل، به گزارش پایگاه تحلیلی بورس۲۴، عرضه‌های اخیر کاتد مس در بورس کالای ایران با قیمت پایه ۶۹۷ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر تن رقم خورده است. در یکی از آخرین تالارهای ثبت‌شده، از مجموع ۴ هزار تن عرضه، ۲ هزار تن با تقاضای پایدار و بدون رقابت منفی دادوستد شد که با در نظر گرفتن مبنای جهانی، نرخ مؤثر تسویه ارزی معامله را در محدوده ۷۲ هزار تومان به ازای هر دلار قرار داد. علاوه بر این، خبرگزاری مهر در اواخر شهریور ۱۴۰۵ از راه‌اندازی ابزار مشتقه قراردادهای اختیار معامله مس کاتد با سررسید مهرماه در بورس کالا خبر داد؛ ابزاری که با هدف پوشش ریسک خریداران و تولیدکنندگان صنایع مفتول و کابل راه‌اندازی شده است.
بررسی تالار حراج باز و محصولات صنعتی بورس کالای ایران نشان می‌دهد که بخش مس یکی از روزهای پرحرارت معاملاتی پاییز را پشت سر گذاشته است. محوریت این معاملات با عرضه کاتد مس توسط شرکت ملی صنایع مس ایران رقم خورد.طبق داده‌های گزارش‌شده، در این روز ۳ هزار تن مس کاتد روی تابلوی بورس کالا عرضه شد. در برابر این میزان عرضه، تقاضایی معادل ۳ هزار و ۲۰۰ تن از سوی مصرف‌کنندگان و کارخانجات صنایع پایین‌دستی به ثبت رسید که نشان‌دهنده برتری محسوس تقاضا نسبت به حجم عرضه بود.
در پایان فرآیند رقابت، کل حجم ۳ هزار تنی کاتد عرضه شده مورد معامله قرار گرفت. این دادوستد با ثبت رقابت ۱۳.۷ درصدی نسبت به نرخ پایه انجام شد که نشان‌دهنده جذابیت خرید کاتد و انتظارات صعودی خریداران تحت تأثیر نوسانات ارزی و قیمت‌های جهانی بود. مجموع ارزش ریالی معاملات این محصول در روز ۱۹ مهرماه بالغ بر ۸۸۱ میلیارد و ۵۴۰ میلیون تومان گزارش شده است.ثبت رقابت دو رقمی در این تالار نشان می‌دهد که با وجود رشد نرخ پایه، صنایع مفتول‌سازی و مقاطع مسی همچنان برای تضمین خوراک خطوط تولید خود تمایل بالایی به رقابت روی کاتد صادراتی و استاندارد فملی دارند.
چالش‌های پیش روی بخش معدن مس
جامعه معدنی کشور در کنار ارقام تولیدی مثبت، با چالش‌های فنی و زیرساختی مشخصی دست‌وپنجه نرم می‌کند. افت تدریجی عیار در پیت‌های بزرگ معدنی و درگیر بودن فازهای اکسیدی و سیلیکاتی در ذخایر کوچکتوسط، بخش خصوصی را به سمت ارتقای فناوری فلوتاسیون و به‌کارگیری پیش‌فرآوری‌های مدرن سوق داده است. علاوه بر این، ناترازی فصلی انرژی (برق در تابستان و گاز در زمستان) و فرسودگی ماشین‌آلات سنگین معدنی از مهم‌ترین موانع تحقق کامل هدف‌گذاری ظرفیت ۳.۲ میلیون تنی کنسانتره در افق برنامه‌های توسعه صنعتی کشور ارزیابی می‌شوند.