به گزارش عیار معدن، تأمین اسید سولفوریک برای واحدهای تولید کاتد به روش لیچینگ، از یک چالش تأمین مواد اولیه به بحرانی تبدیل شده است که میتواند به طور مستقیم بر اقتصاد تولید مس اثر بگذارد. افزایش شدید قیمت اسید در بورس کالا، در حالی رخ داده که بخش قابلتوجهی از واحدهای لیچینگ برای ادامه فعالیت خود وابستگی مستقیمی به این ماده دارند و امکان جایگزینی سریع آن نیز وجود ندارد
عرضه اسید سولفوریک در بورس کالا از اردیبهشتماه امسال وارد مرحله جدیدی شد؛ به گونهای که رقابت برای خرید این محصول در برخی معاملات به بیش از ۷۰ درصد رسید. نتیجه این روند، افزایش قابلتوجه قیمت اسید بود، محصولی که قیمت آن از حدود ۴ هزار تومان به محدوده ۳۵ هزار تومان رسیده است. به این ترتیب، مادهای که پیش از این یکی از نهادههای قابل مدیریت در فرآیند تولید بود، اکنون به یکی از عوامل اصلی افزایش هزینه تولید کاتد تبدیل شده است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که سهم اسید سولفوریک از بهای تمامشده تولید کاتد لیچینگ مورد توجه قرار گیرد. فعالان این حوزه برآورد میکنند که حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد قیمت تمامشده کاتد در این واحدها به هزینه اسید مربوط میشود؛ بنابراین افزایش چند برابری قیمت این نهاده، تنها به معنای رشد هزینه یک بخش از تولید نیست؛ بلکه میتواند ساختار اقتصادی کل واحد تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد.
در واقع، واحدهای لیچینگ در شرایطی قرار گرفتهاند که افزایش قیمت اسید میتواند حاشیه سود آنها را به شدت کاهش دهد و در برخی موارد حتی تولید را از محدوده صرفه اقتصادی خارج کند. این مساله برای واحدهای کوچک و متوسط جدیتر است، چراکه این واحدها به طور معمول از قدرت مالی و مقیاس تولید واحدهای بزرگ برخوردار نیستند و افزایش ناگهانی هزینه نهاده، فشار بیشتری بر جریان نقدینگی آنها وارد میکند.
نشانههای این فشار نیز در بازار قابل مشاهده است. به گفته فعالان صنعت، تعدادی از واحدهای کوچک تولید کاتد فعالیت خود را متوقف کردهاند. اگر روند افزایش قیمت اسید ادامه پیدا کند، احتمال خروج تدریجی واحدهای بیشتری از مدار تولید مطرح خواهد بود، اتفاقی که آثار آن تنها به یک حلقه از زنجیره مس محدود نمیشود و میتواند بر اشتغال، سرمایهگذاری انجامشده و استفاده از ظرفیتهای ایجادشده در بخش معدن و صنایع معدنی اثر بگذارد.
مساله اساسی در این میان، فاصله میان قیمت یک نهاده و قیمت محصول نهایی است. تولیدکننده کاتد نمیتواند به همان نسبت که هزینه اسید افزایش یافته، قیمت محصول خود را افزایش دهد، زیرا قیمت مس تا حد زیادی تابع بازارهای جهانی و شرایط عرضه و تقاضاست؛ بنابراین هر افزایش در هزینه اسید، در صورت ثابت ماندن سایر متغیرها، به طور مستقیم از حاشیه سود تولیدکننده کاسته میشود.
از این منظر، بحران اسید سولفوریک را باید فراتر از یک مساله معاملاتی در بورس کالا دید. اگر قیمت این محصول بدون توجه به اقتصاد واحدهای مصرفکننده افزایش پیدا کند، بخشی از ظرفیت تولید کاتد لیچینگ ممکن است به تدریج از مدار خارج شود. در چنین شرایطی، مساله دیگر فقط قیمت اسید نیست، بلکه بحث بر سر حفظ ظرفیت تولید و جلوگیری از بلااستفاده ماندن سرمایهگذاریهایی است که برای ایجاد واحدهای لیچینگ انجام شده است.
در نهایت، تداوم این روند میتواند یک تناقض در زنجیره مس ایجاد کند، از یک سو کشور به دنبال افزایش تولید و توسعه زنجیره مس است و از سوی دیگر، افزایش هزینه یک نهاده کلیدی میتواند بخشی از ظرفیت موجود را غیراقتصادی کند؛ بنابراین ساماندهی بازار اسید سولفوریک و ایجاد سازوکاری برای تأمین پایدار آن، به یکی از پیششرطهای حفظ تولید کاتد لیچینگ تبدیل شده است./میمتالز